Sessie 1 · Deep research

Binnenkort zit je tegenover je opdrachtgever, en volgende week moet je aanpakplan af zijn. Vanmiddag zorg je dat je die kamer binnenloopt alsof je hun wereld al kent.

Wat je om 16:15 in handen hebt

Geen huiswerk achteraf. Drie dingen die je binnenkort nodig hebt:

1. Een eerste deskresearch op je eigen opdrachtgever, met bronnen die je zelf hebt gecheckt. Dat is een stuk van je lowstake.
2. Een schets van de keten waar die opdrachtgever in zit. Het begin van je stakeholdermapping.
3. Vijf vragen om aan je opdrachtgever te stellen, waarvan het antwoord nergens te vinden is. Die heb je nodig zodra je je opdrachtgever spreekt.

Opdracht 1 · Welke zou jij meenemen?

In duo's, tien minuten. Laptop dicht mag, of alleen om te lezen.

Hieronder staan vier uitkomsten over dezelfde keten: textielinzameling in Nederland. Ze komen alle vier uit AI. Meer weet je niet.

Beantwoord deze drie:

1. Welke zou jij meenemen naar je opdrachtgever, en welke laat je liggen?
2. Schrijf per uitkomst op waar je dat op baseert.
3. En de belangrijkste: wat denk je dat er anders gevraagd is?

Opdracht 2 · Klopt dit wel?

In duo's, zeven minuten. Nu wel met een browser.

Elk duo pakt één claim uit de lijst hieronder, je krijgt een nummer toegewezen. De vraag is simpel: klopt dit? Zoek de primaire bron. Dus niet de eerste pagina die het herhaalt, maar waar het cijfer vandaan komt.

Schrijf je uitkomst op in de vorm van het onderbouwingslogboek uit hulpmiddel 05, werkblad B. Dat is geen extra werk: dit is een echte regel in het logboek dat je bij je beroepsproduct inlevert.

Klaar voor de tijd om is? Doe dan de Accuracy-vraag uit de CRAAP-test: is het bevestigd door een tweede, onafhankelijke bron? Let op de valstrik: twee pagina's die dezelfde oorspronkelijke bron citeren zijn samen één bron, niet twee. Vind je er twee die elkaar tegenspreken, dan heb je de beste vondst van de middag.

Opdracht 3 · Je eigen opdrachtgever

De rest van de middag. Dit is waar je volgende week iets aan hebt.

Zet deep research op je eigen opdrachtgever en zijn keten, en kom terug met wat je gelooft en wat niet. Schrijf je opdracht zelf, plak hem niet. Gebruik de zes bouwstenen uit de e-learning (hoofdstuk 4), in deze volgorde. De vier uit hulpmiddel 06 zitten daar gewoon in.

1. Rol

   Wie moet dit voor je uitzoeken?

   Je bent onderzoeker en kent de sector van [ onze opdrachtgever ].

2. Gebruiker en kennisniveau

   Wat weten jullie al, en vooral: wat nog niet?

   Wij zijn studenten in de minor Circulaire Economie.
   Wat wij al weten: [ ... ]
   Wat wij niet weten: [ ... ]

3. Taak

   Wat moet er precies gebeuren?

   Breng de keten, de spelers en de spanningen in kaart.

4. Context vandaag het belangrijkst

   Wie is je opdrachtgever, in welke keten zit die, en waar gaat het gesprek met ze over? Hoe meer hier staat, hoe bruikbaarder wat je terugkrijgt.

   Onze opdrachtgever is [ wie ] en doet [ wat ]. Die zit in de keten van
   [ van ... tot ... ]. De vraag gaat ongeveer over [ ... ], en wij spreken ze
   binnenkort voor het eerst.

5. Output

   In welke vorm wil je het terug? Vraag hier ook om een lijstje van de beweringen die je zelf moet natrekken. Dan hoef je straks niet te zoeken wat je moet checken.

   Kopjes en korte alinea's, met bij elke bewering een bron met jaartal en een link.
   Zet erbij hoe zeker je bent. Sluit af met twee lijstjes:
   
   1. De vijf cijfers of beweringen die het meest bepalend zijn voor je conclusie.
      Per stuk: het cijfer, het jaartal, de bron, en hoe zeker je bent. Zet erbij
      welke wij zelf moeten natrekken voor we hiermee naar onze opdrachtgever gaan.
   
   2. Vijf vragen die wij aan de opdrachtgever moeten stellen, omdat het antwoord
      nergens openbaar staat.

6. Grenzen vandaag het belangrijkst

   Wat mag het niet doen? Dit is de goedkoopste zin die je aan een opdracht kunt toevoegen.

   Als iets niet naar een primaire bron te herleiden is, zeg dat, en gok niet.
   Zoek naar wat wij nog niet weten, niet naar bevestiging van wat wij hierboven
   al zeiden.

Gebruiker en kennisniveau
Wij zijn studenten in de minor Circulaire Economie. Dit is een oefencasus, wij hebben
nog geen eigen opdrachtgever.
Wat wij al weten: dat er veel brood wordt weggegooid en dat supermarkten daar
afspraken over hebben gemaakt.
Wat wij niet weten: waar in de keten het brood blijft liggen, wie de kosten van dat
verlies draagt, en wat er met onverkocht brood gebeurt nadat het uit het schap gaat.

Context
De casus is een regionale bakkerij in Gelderland die levert aan supermarkten en aan
eigen winkels. Die zit in de keten van graan tot onverkocht brood. De vraag gaat
ongeveer over minder verspilling zonder omzet te verliezen.

Gebruiker en kennisniveau
Wij zijn studenten in de minor Circulaire Economie. Dit is een oefencasus, wij hebben
nog geen eigen opdrachtgever.
Wat wij al weten: dat beton uit sloop meestal wordt vermalen tot puingranulaat.
Wat wij niet weten: waar dat granulaat terechtkomt, waarom het zelden opnieuw beton
wordt, en wie er verdient aan de huidige route.

Context
De casus is een sloop- en grondverzetbedrijf in Gelderland dat beton afvoert uit
sloopprojecten. Die zit in de keten van sloop tot wegfundering of nieuw beton. De
vraag gaat ongeveer over meer waarde uit het puin halen dan wat het nu oplevert.

15:20 · terwijl hij draait

Zo'n research doet er ongeveer tien minuten over. Die tijd zit je niet te wachten, want je hebt hem straks nodig om de uitkomst tegenaan te leggen. Doe deze drie, met de hand of digitaal:

1. Teken je keten zoals jij hem nu denkt. Wie zit erin, van begin tot eind, en wie verdient waaraan? Dit is hulpmiddel 10 Ketenschets: zet de schakels achter elkaar en teken er drie soorten pijlen doorheen, materiaal, geld en informatie. De geldpijl is degene die het vaakst wordt overgeslagen en het meest verklaart.
2. Schrijf drie dingen op die je verwacht dat eruit komt. Plus één ding waarvan je hoopt dat het erin staat.
3. Schrijf de drie vragen op die je sowieso aan je opdrachtgever wilt stellen.

15:32 · uitkomst naast je schets, en dan het grid

1. Leg de uitkomst naast je eigen schets. Wat had je al, wat is nieuw, wat spreekt je beeld tegen, en waar zat je voorspelling ernaast?
2. Haal de spelers uit je keten en zet ze in het macht/belang-grid van hulpmiddel 08. Invloed op de ene as, belang op de andere, met per partij één zin waarom ze daar staan. Zonder die onderbouwing is het grid een plaatje.

Je uitkomst helpt hier: het stuk over waar de belangen botsen is precies je input voor invloed en belang. Dit grid is je stakeholdermapping voor volgende week.

15:42 · check je eigen bronnen

Net checkte je een claim van iemand anders. Nu je eigen uitkomst. En je hoeft niet te zoeken welke: je vroeg er in je opdracht om, dus dat lijstje staat er al.

1. Open het lijstje met bepalende beweringen. Welke heb je het hardst nodig in je gesprek met je opdrachtgever? Begin daarmee.
2. Zoek de primaire bron. Klopt het, staat het er echt, of kun je het niet vinden?
3. Pak er ook een die de AI “zeker” noemde. Klopt die zekerheid? De AI beoordeelt hier zichzelf, en dat is ook maar een bewering.

Schrijf het op in dezelfde vorm als net, want dit zijn echte regels in je onderbouwingslogboek:

Gereedschap: de CRAAP-test uit hulpmiddel 05. Dit is wat je lowstake bedoelt met deskresearch: bronnen die je zelf hebt gecheckt. En het is het verschil tussen bij je opdrachtgever zitten met een cijfer dat je kunt verdedigen, en met een cijfer dat een model je gaf.

15:50 · jouw vijf vragen

Je hebt nu twee lijstjes liggen, en allebei zijn ze nog niet goed genoeg:

• Je eigen drie vragen, die je om 15:20 opschreef voordat je de uitkomst zag.
• De vijf van de AI, onderaan je uitkomst. Daar vroeg je zelf om in je Output-blok.

Voeg ze samen tot jullie eigen vijf. Gebruik deze test per vraag:

1. Leg beide lijstjes naast elkaar. Wat staat er dubbel?
2. Schrap alles wat je zelf kunt opzoeken.
3. Wat mist er nog? Vaak zijn dat de vragen die je alleen kunt stellen omdat je nu weet hoe hun keten werkt.
4. Schrijf jullie vijf op, in je eigen woorden.

Straks zit je tegenover die persoon. Dan lees je geen AI-uitvoer voor.

Deze vijf zijn een aanvulling op de intakevragen uit hulpmiddel 09, geen vervanging. Die gaan over de opdracht (aanleiding, scope, wanneer is het geslaagd), deze gaan over hun wereld. Je hebt ze allebei nodig zodra je aan tafel zit.

Afronden

Om 15:55 laten drie duo's iets zien. Twee dingen per duo:

• Één ding dat je nu weet en een week geleden niet.
• Één ding dat er goed uitzag en toch niet klopte.

Dat tweede is het belangrijkst, dus houd het bij de hand.

En voor je weggaat: heb je je deskresearch, je ketenschets en je vijf vragen? Als er eentje ontbreekt, weet je wat je vanavond nog doet.