Dezelfde keten als de andere drie: textielinzameling in Nederland. Terug naar de opdracht
In Nederland doorloopt ingezameld textiel grofweg deze keten:
Inwoner → inzamelaar → sorteerder → hergebruik / recycling / verbranding
1. Inzameling
Kleding, schoenen en huishoudtextiel worden onder meer ingezameld via textielcontainers, milieustraten en andere inzamelpunten. Een belangrijk probleem is dat nog steeds veel textiel bij het gewone restafval belandt. De Rijksoverheid spreekt zelfs van meer dan 50%; dat textiel wordt grotendeels verbrand en gaat daarmee verloren voor hergebruik en recycling.
2. Sortering
Het gescheiden ingezamelde textiel gaat doorgaans naar een textielsorteerder. Daar wordt bepaald welke waarde het materiaal nog heeft. Goede kleding kan opnieuw worden gedragen. Textiel dat niet meer draagbaar is, kan bijvoorbeeld worden verwerkt tot poetslappen of worden gerecycled. Vervuild, nat of anderszins onbruikbaar materiaal vormt de laagste kwaliteit en eindigt vaak als afval.
3. Waar gaat het vervolgens heen?
De meest recente uitgebreide Nederlandse massabalans gaat over 2022. Toen werd ongeveer 108,5 kiloton textiel gescheiden ingezameld. Na verwerking was daarvan:
- 54,2% geschikt voor hergebruik
- 29,2% geschikt voor recycling
- 8,3% werd na sortering alsnog verbrand
Een belangrijk detail is dat hergebruik niet betekent dat het textiel in Nederland blijft. Een aanzienlijk deel van de tweedehands kleding wordt internationaal verhandeld en geëxporteerd. De overheid heeft apart onderzoek laten doen naar de bestemmingen en risico's van Nederlands gebruikt textiel in het buitenland.
4. Recycling is niet automatisch nieuwe kleding
Niet-herdraagbaar textiel kan mechanisch worden verwerkt tot vezels. Die vezels kunnen bijvoorbeeld terechtkomen in isolatiemateriaal, poetsdoeken of andere producten. Hoogwaardige fiber-to-fiber recycling, waarbij oude kleding weer grondstof wordt voor nieuwe kleding, is nog relatief beperkt. De Rijksoverheid constateert dat afgedankte kleding nog maar weinig tot nieuw textiel wordt gerecycled.
5. De keten is aan het veranderen
Sinds de invoering van de UPV Textiel zijn producenten verantwoordelijk voor de inzameling, het hergebruik en de recycling van het textiel dat zij op de Nederlandse markt brengen. Ze moeten bovendien rapporteren hoeveel textiel ze verkopen en hoeveel daarvan wordt hergebruikt en gerecycled.
Dat is relevant voor inzamelaars en sorteerders, omdat hun rol daarmee verandert: ingezameld textiel is niet alleen afval, maar een grondstoffenstroom waarvan producenten moeten kunnen aantonen wat ermee gebeurt.
Kort samengevat: de economisch interessantste stroom is doorgaans draagbare tweedehands kleding. Daarna komen verschillende vormen van recycling. Het slechtste materiaal kost juist geld om te verwerken of te verbranden. Juist daardoor ontstaan interessante spanningen tussen inzamelaars, sorteerders, recyclers, gemeenten en producenten.